Danas kada više nego ikada vlada trend zdrave ishrane i klima se mnogo promenila, možda je teško shvatiti euforiju koju je izazvlo otvaranje prvog američkog restorana brze hrane u istočnoj Evropi. Tada, 24. marta 1988. godine, otvoren je prvi Mek Donalds restoran na teritoriji bivše Jugoslavije, i Beograd je postao prva socijalistička prestonica gde je mogao da se pojede Big-mek! Potpuno neverovatno iz današnje perspektive je i činjenica da je već u drugoj godini poslovanja ovaj restoran bio svetski rekorder sa više od dva miliona usluženih gostiju.
Foto: BC
McDonald’s restoran na Beogradskoj Slaviji
Objekat u kome je smešten restoran predstalja spomenik kulture i od istorijskog je značaja za grad Beograd. Arhitekta Dimitrije T. Leko je projektovao ovu kuću 1893. godine, po nalogu trgovca Đorđa Vuča. Stil je neoklasicizam sa elementima renesanse.
Rekonstrukciju i adaptaciju ove kuće uradio je arhitekta Peđa Ristić. Iako je bio poznat kao projektant sakralnih objekata (otuda i nadimak Peđa Isus), ovakav projekat je bio bitan iskorak u modern arhitekturu, komercijalnog tipa.
Rekonstrukcija i adaptacija je morala da se prilagodi strogim i standardizovanim tehničkim uslovima ovog lanca brze hrane, a da se pri tome očuva postojeći, spoljašnji izgled objekta.
Arhitekta je isprojektovao enterijer koji je bio inovativan u to vreme, naročito koristeći materijale i dizajn koji su potpuno odudarali od socijalističke svakodnevice tog vremena, ali koristeći domaće firme. Nadzor su naravno vršili predstavnici američke firme, i sve je bilo po njihovim globalnim standardima kvaliteta.
Ono što je danas za Mek Donalds uobičajena praksa, tada je bio prvi restoran smešten u objekat od istorijskog i arhitektonskog značaja.
Projekat krovne konstrukcije u tehnici LLD lepljenog lameliranog drveta sačinio je prof. Vojislav Kujundžić, arh. osnivač i savetnik LKV Centra, po nalogu Drvne industrije Gaj, iz Podravske Slatine. Uslov iz Projektnog zadatka, da se potkrovlje objekta prilagodi novoj funkciji, bio je imperativ za usvajanje statičkog sistema krovne konstrukcije. Projektovani statički prostorni sistem nove konstrukcije krova nad pravougaonom osnovom je vrlo jednostavan I formiran je od izvodnica zarubljene piramide, nastale odsecanjem dela četvorovodnog krova iznad nivoa rožnjača. To znači da se sastoji od četiri horizontalna štapa (rožnjača) koji se na uglovima formiranog horizontalnog pravougaonika oslanjaju na četiri kosa štapa (grebenjače). Oslonci kosih štapova se nalaze na betonskoj međuspratnoj konstrukciji, koja prihvata sva gravitaciona opterećenja od krovne konstrukcije i snega i sva horizontalna dejstva klimatskih uticaja na krov. Svi štapova nosivog konstruktivnog sistema na svojim krajevim su međusobno zglobno vezani. To čini formirani prostorni konstruktivni sistem nestabilnim. Uvođenjem sistema kosnika (krutih zatega) u svakom uglu osnove konstrukcije formiran je sistem koji obezbeđuje punu prostornu stabilnost sistema. Sve medjusobne veze štapova od lepljenog lameliranog dreveta ovog prostornog konstruktivnog sistema, koje je isporučila Drvna industrija GAJ, iz Podravske Slatine, izvedene su mehaničkim spojnim sredstvima i odgovarajućim metalnim okovom. Na taj način je formirana baza za deo konstrukcije od rogova i letava za pokrivanje krovnih ravni biber crepom i osnova za metalnu konstrukciju svetlopropusne lanterne u slemenu krova ovog objekta, prema zahtevanim uslovima.
Statički sistem LLD konstruktivnog sistema krova
Foto: VK
Enterijer restorana danas 2026. godine
Dolazak Mek Donaldsa u Jugoslaviju, omogućila je kompanija „Geneks”, koja je u to vreme bila jedna od vodećih u državi. Projekat adaptacije i rekonstrukcije koštao je 2.2 miliona tadašnjih dinara. Kapacitet je bio 250 mesta.
Nakon toga otvoren je restoran „Bezistan”, a nadalje je istorija otvaranja i zatvaranja ovakvih restorana u bivšoj Jugoslaviji i Istočnoj Evropi.
LKV Centar je svakako učestvovao sa prof. Kujundžićem u stvaranju jednog novog vremena na ovim prostorima.